تبلیغات
زیستن - به پیشباز بهار و در آغوش آن
بهمنجنه و سده : دو جشن بزرگ باستانی

بهمنجنه
بهمن روز است(یعنی روز دوم)از بهمن ماه. و بدین روز بهمن،سپید بشیر خالص پاک خورند. و گویند که حفظ فزاید مردم را، و فرامشتی ببرند.و اما به خراسان مهمانی کنند بر دیگی که اندرو از هر دانه خوردنی کنند و گوشت هر حیوانی و مرغی که حلالند و آنچه اندر آن وقت ، بدان بقعت یافته شود از تره و نبات.
                                                                                                                  التفهیم ابوریحان بیرونی

(( این روز بهمنجنه باشد و رسم عجمیان چنانست که اندرین روز دیگی بپزند و از همه نبات ها و دانکوها و تخم ها و گوشت های هر حیوانی اندرو کنند و آن را دیگ بهمنجنه خوانند و ببرند و به هر جای بفروشند و اندرین روز ، بهمن سرخ با شیر تازه بخورند و آن را مبارک دارند و چنین گویند که حفظ را سود دارد و چشم بد باز دارد.))
                                                                                                                   زین الاخبار گردیزی

رسم بهمن گیر و از نو تازه کن بهمنجنه            ای درخت ملک، بارت عزت و بیداری تنه
اورمزد و بهمن و بهمنجنه فرخ بود                    فرخت باد اورمزد و بهمن و بهمنجنه
                                                                                                                   منوچهری

بهمنجنه است خیز و می آر ، ای چراغ ری            تا بر چینیم گوهر شادی ز گنج می
این یک دو مه سپاه طرب را مدد کنیم                    تا بگذرد ز صحرا فوج سپاه دی
                                                                                                                   عثمان مختاری

سده
آبان روز است از بهمن ماه ، و آن دهم روز بود. و اندر شبش که میان روز دهم است و میان روز یازدهم، آتش ها زنند به گوز و بادام و گرد بر گرد آن شراب خورند لهو و شادی کنند. و نیز گروهی از آ« بگذرند تا بسوزانیدن جانوران.
و اما سبب نامش چنانست که از او تا نوروز پنجاه روز است و پنجاه شب. و نیز گفتند که اندرین روز از فرزندان پدر نخستین ، صد تن تمام شدند.

و اما سبب آتش کردن و برداشتن آنست که بیور اسب توزیع کرده بود بر مملکت خویش، دو مرد هر روزی تا مغزشان بر آن دو ریش نهادندی،که بر کتف های او برآمده بود. و او را وزیری بود نامش ارمائیل، نیک دل و نیک کردار. از آ« دو تن یکی را زنده یله کردی و پنهان او را به دماوند فرستادی. چون افریدون او را بگرفت سرزنش کرد. و ار مائیل گفت توانایی من آن بود که دو کشته یکی را برهانیدمی.و جملۀ ایشان در پس کوه اند.پس با وی استواران فرستاد تا بدعوی او بنگرند، او کسی را پیش فرستاد و بفرمود تا هر کسی بر بام خانه خویش آتش افروختند. زیرا که شب بود ، خواست تا بسیاری ایشان پدید آید. پس آن نزدیک افریدون بموقع افتاد، و او را آزاد کرد و بر تخت زرین نشاند و مسمغان نام کرد، ای مه مغان. و پیش از سده روزی است ، او را بر سده گویند و نیز نو سده .
                                                                                                                  التفهیم

بر لشکر زمستان نوروز نامدار             کردست رای تاختن و قصد کارزار
وینک بیامدست به پنجاه روز پیش             جشن سده طلایه نوروز و نو بهار
                                                                                                                 منوچهری

اسفند
این ماه بنام فرشته ایست که در آئین زرتشت مقام و اعتباری مهم دارد. اصل کلمه در اوستا Spenta Armaiti
و در پهلوی سپندارمت بوده و در فارسی ، اسفندارمذ شده که بعد به تخفیف جزء آخر (ار) را انداخته و (( اسفند )) گفته اند.

سپند ( یا اسفند ) به معنی مقدس و در حکم صفت است برای (( آرمیتی )) که به معنی فروتنی و فداکاری و نام فرشته ایست.

در آئین زرتشت ، سپندارمذ مظهر محبت و بردباری و تواضع اهورامزدا است و موکل بر زمین.موظف است که همواره زمین را خرم و آباد و پاک و بارور نگه دارد .هر که به کشت و کار بپردازد و خاکی را آباد کند، خشنودی اسفندارمذ را فراهم کرده است. خشنودی و آسایش در روی زمین سپرده بدست اوست. این فرشته شکیبا و بردبار است و خاصه مظهر وفا و اطاعت و صلح و سازش است. دیو ناخشنودی و خیره سری (( ترومیتی )) رقیب و دشمن بزرگ اسفندارمذ به شمار می آید. ماه دوازدهم سال و روز پنجم هر ماه به نام این فرشته خوانده می شد و به این سبب پنجمین روز اسفند هر سال جشنی بود.
                                                                                                               نقل از یشتها _ ج اول _


مرد گیران
این روز پنجم اسفندارمذ باشد و این هم نام فرشته ایست که بر زمین موکل است بر زنان پاکیزۀ مستوره ، و اندر روزگار پیشین این عید خاصه مرزنان را بودی و این روز را مرد گیران گفتندی، که بمراد خویش مرد گرفتندی. و اندرین روز      کتبة الرفاع گویند و تعویذها نویسند از بهر حشرات و هوام را ؛ و بر درها و دیوارها بر بشویند تا مضرت آن کمتر باشد.
                                                                                                             
                                                                                                              زین الاخبار _ گردیزی

نبشتن رقعهای کژدم چیست؟
این از رسم های پارسیان نیست و لکن عامیان نو آوردند و به شب این روز کاغذها نبیسند، و بر در خانه ها بندند تا اندرو گزنده اندر نیاید. و پنجم روز است از اسفندارمذ ماه ، و پارسیان او را مرد گیران خوانند، زیرا که زنان به شوهران اقتراحها کردندی و آرزوها خواستندی از مردان.
                                                                                                             التفهیم _ ابوریحان بیرونی

     سپندارمذ پاسبان تو باد              ز خرداد روشن روان تو باد
                                                                                                           
                                                                                                             فردوسی

    سپندارمذ روز خیز ای نگار             سپندآر ما را و جام می آر

می آر از پی آنکه بی می نشد             دلی شادمان و تنی شاد خوار

   سپند از پی آنکه چشم بدان             بگرداند ایزد ازین روزگار
                                                                                                             مسعود سعد سلیمان


                                       http://ibbhs.persiangig.com/pictures/Dlife/span.jpg

تاریخ : سه شنبه 22 فروردین 1391 | ساعت 10 و 27 دقیقه و 23 ثانیه | نویسنده : payam . s | نظرات

  • paper | تازیانه | خسوف